Cây chổi xuể (tên khoa học Baeckea frutescens L., họ Sim – Myrtaceae) là loài cây bụi nhỏ mọc tự nhiên khá phổ biến ở nhiều vùng trung du và miền núi của Việt Nam. Cây thường cao từ 0,5–1,5 m, thân phân nhiều cành nhỏ, lá nhỏ dạng kim, hoa màu trắng và có mùi thơm nhẹ do chứa tinh dầu. Loài cây này sinh trưởng tốt trên các loại đất nghèo dinh dưỡng, đất cát hoặc đất đồi khô hạn, vì vậy thường xuất hiện ở các khu vực đồi trọc, bìa rừng hoặc đất hoang hóa.
Tại Hà Tĩnh, cây chổi xuể phân bố chủ yếu ở các vùng gò đồi, trung du và một số khu vực bán sơn địa. Các huyện có điều kiện sinh thái phù hợp như Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang, Can Lộc, Đức Thọ và một số vùng ven biển có đất cát pha. Trong tự nhiên, cây thường mọc thành bụi nhỏ hoặc thành quần thể rải rác trên các sườn đồi thấp và khu đất ít bị canh tác. Khả năng chịu hạn tốt và thích nghi với điều kiện khí hậu nóng ẩm của miền Trung giúp loài cây này tồn tại khá phổ biến trong thảm thực vật tự nhiên của địa phương.
Hiện nay, việc sử dụng và khai thác cây chổi xuể ở Hà Tĩnh chủ yếu vẫn mang tính truyền thống và quy mô nhỏ. Người dân địa phương thường thu hái cành cây để làm chổi quét nhà, do cành nhỏ, dẻo và bền. Ngoài ra, trong kinh nghiệm dân gian, cây còn được sử dụng như một loại dược liệu thảo mộc, dùng để nấu nước xông giải cảm, giảm đau nhức hoặc hỗ trợ điều trị một số bệnh thông thường. Một số nghiên cứu cho thấy toàn cây có chứa tinh dầu thơm, vì vậy có thể được dùng để chưng cất tinh dầu phục vụ cho sản phẩm xoa bóp hoặc xông thảo dược. Tuy nhiên, tại Hà Tĩnh việc khai thác tinh dầu từ cây chổi xuể vẫn còn hạn chế và chưa hình thành quy mô sản xuất ổn định.
Về tiềm năng khai thác, cây chổi xuể được đánh giá là nguồn tài nguyên thực vật có giá trị nhất định. Cây có khả năng sinh trưởng trên đất nghèo dinh dưỡng, ít sâu bệnh và dễ tái sinh tự nhiên, nên có thể phát triển thành nguồn nguyên liệu dược liệu và tinh dầu nếu được nghiên cứu và quy hoạch trồng phù hợp. Ngoài ra, việc trồng cây trên các vùng đồi trọc hoặc đất thoái hóa còn góp phần phục hồi thảm thực vật và cải thiện môi trường sinh thái.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng sản phẩm tự nhiên và dược liệu ngày càng tăng, cây chổi xuể cũng có tiềm năng thương mại hóa. Các hướng phát triển có thể bao gồm sản xuất tinh dầu chổi xuể, chế biến dược liệu khô, sản xuất các sản phẩm xông thảo dược hoặc phát triển nghề làm chổi thủ công từ nguyên liệu tự nhiên. Nếu được nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học, giá trị dược liệu và xây dựng chuỗi sản xuất – tiêu thụ, cây chổi xuể có thể trở thành một nguồn tài nguyên sinh học có giá trị kinh tế cho các vùng trung du và miền núi của Hà Tĩnh.
Nhìn chung, cây chổi xuể là loài cây bản địa có phân bố khá rộng ở Hà Tĩnh, hiện đang được khai thác chủ yếu ở mức độ tự nhiên và quy mô nhỏ. Tuy nhiên, với những đặc điểm sinh thái thuận lợi và giá trị tiềm năng về dược liệu và tinh dầu, loài cây này có khả năng được nghiên cứu và phát triển thành nguồn nguyên liệu phục vụ cho các sản phẩm thảo dược và sinh thái trong tương lai.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Đỗ Tất Lợi (2004), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội;
- Võ Văn Chi (2012), Từ điển cây thuốc Việt Nam (Tập 1–2), Nhà xuất bản Y học, Hà Nội;
- Phạm Hoàng Hộ (2003), Cây cỏ Việt Nam (An Illustrated Flora of Vietnam), Nhà xuất bản Trẻ, TP. Hồ Chí Minh;
- Nguyễn Nghĩa Thìn (2007), Các phương pháp nghiên cứu thực vật, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội;
- Viện Dược liệu (2016), Danh lục cây thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội;
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (2018), Tài nguyên cây dược liệu Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, Hà Nội.
- UBND tỉnh Hà Tĩnh (2020), Báo cáo hiện trạng tài nguyên rừng và đa dạng sinh học tỉnh Hà Tĩnh. Hà Tĩnh.
- Nguyễn Tiến Bân (Chủ biên) (2005), Danh lục các loài thực vật Việt Nam, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Vào hồi 14h, thứ 2 ngày 27/10/2025, Khoa Nông nghiệp - Môi trường đã long trọng tổ chức Hội nghị VC & NLĐ năm học 2025 - 2026 tại văn phòng khoa Nông nghiệp & Môi trường, trường Đại học Hà Tĩnh.
Hội nghị là hoạt động thường niên có ý nghĩa quan trọng, nhằm phát huy quyền làm chủ tập thể, tổng kết và đánh giá hoạt động năm học đã qua, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho năm học mới.
Chủ trì Hội nghị ThS. Lê Văn Quang – Trưởng khoa Nông nghiệp - Môi trường, TS. Nguyễn Viết Cường – Chủ tịch Công đoàn Khoa. Cùng toàn thể cán bộ, viên chức và người lao động hiện đang công tác tại Khoa Nông nghiệp - Môi trường.
Tại Hội nghị, ThS. Lê Văn Quang đã trình bày báo cáo tổng kết chi tiết, nêu bật những thành tựu và thách thức của Khoa trong năm học 2024-2025. Khoa tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những đơn vị có hoạt động nghiên cứu khoa học mạnh mẽ và hiệu quả trong Trường, với số lượng đề tài cấp cơ sở và bài báo khoa học được công bố tăng lên, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của ngành nông nghiệp và môi trường. Ngoài ra báo cáo thẳng thắn nhìn nhận công tác tuyển sinh đầu vào vẫn còn nhiều khó khăn, yêu cầu toàn thể cán bộ, viên chức và người lao động cần phối hợp chặt chẽ, đổi mới phương thức truyền thông và nâng cao chất lượng đào tạo để cải thiện đáng kể kết quả tuyển sinh trong năm học 2025-2026.
TS. Nguyễn Viết Cường – Chủ tịch Công đoàn Khoa đã báo cáo tổng kết các hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, viên chức và người lao động trong năm qua. Hội nghị còn nghe báo cáo công khai về tình hình thu chi tài chính từ cô Thu Hà.
Toàn thể cán bộ, viên chức và người lao động đã tích cực tham gia đóng góp ý kiến, đề xuất giải pháp tập trung thảo luận sôi nổi và thống nhất các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2025-2026: Đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn tuyển sinh để đạt chỉ tiêu đề ra; Tiếp tục phát huy thế mạnh NCKH và ứng dụng kết quả vào thực tiễn giảng dạy; Nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động; Hổ trợ sinh viên Lào học tiếng việt.
Hội nghị đã tiến hành biểu quyết thông qua Nghị quyết Hội nghị với sự đồng thuận cao.
Hội nghị Viên chức và Người lao động Khoa Nông nghiệp - Môi trường năm học 2025 - 2026 đã diễn ra thành công tốt đẹp, thể hiện tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và dân chủ cao độ. Toàn thể cán bộ, viên chức và người lao động cam kết sẽ tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được, nỗ lực hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng Khoa Nông nghiệp - Môi trường ngày càng phát triển bền vững.
Sau gần 3 năm ra trường, Nguyễn Đắc Thắng đã có những tâm sự chân tình về việc lựa chọn ngành học của mình.
Bí thư đoàn xã Tùng Ảnh - Nguyễn Đắc Thắng đã lựa chọn và đăng ký nhập học ngành Khoa học Cây trồng tại trường, Khóa học 2016 - 2020. Thực tế trước đây, sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học Thắng đã có một khóa học chuyên ngành Công nghệ Ô tô tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh. Trở về quê hương Tùng Ảnh, Bạn đã hoạt động tích cực trong công tác đoàn thanh niên với chức vụ Phó bí thư đoàn xã. Bằng cấp học trước đây không thể ứng dụng được vì đây là một xã chủ yếu sản xuất nông nghiệp. Để có chuyên môn cũng như chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, Thắng bắt buộc phải có bằng cấp và kiến thức trong lĩnh vực nông nghiệp.
(Nguyễn Đắc Thắng - Bí thư đoàn xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, người đứng thứ nhất từ bên trái)
Thắng đã tâm sự về môi trường học tập tại trường Đại học Hà Tĩnh như sau, do trường đại học đóng trên địa bàn tỉnh nên việc đi lại rất thuận, ăn uống sinh hoạt hợp khẩu vị và chi phí phù hợp với thu nhập của gia đình nên Thắng không phải lo lắng quá về mặt kinh tế. Cán bộ giáo viên trong trường thân thiện hướng dẫn và giúp đỡ tận tình nhằm tạo điều kiện cho sinh viên tập trung học tập và chất lượng học tập. Đặc biệt là các giảng viên giảng dạy một cách khoa học và ứng dụng kiến thức học phần được vào thực tế sản xuất tại địa phương.
(Hình ảnh một số sinh viên ngành Khoa học cây trồng khóa 2016 - 2020 )
Sau Khi tốt nghiệp Thắng đã trở thành bí thư đoàn xã. Cựu sinh viên thấy kiến thức học được trong nhà trường đã hỗ trợ các đoàn viên cũng như các hộ trong xã phát triền mô hình nông nghiệp. Và đồng thời có nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp của mình.
Thắng cùng đoàn thanh niên xã Tùng Ảnh tích cực tham gia các hoạt động qua các hình ảnh sau
Ra trường gần 3 năm Thắng cảm thấy quyết định lựa chọn lần thứ hai về ngành học tại trường đại học Đại học Hà Tĩnh thật sự đúng đắn. Và anh mong rằng các bạn trẻ trên mảnh đất quê hương Hà Tĩnh cũng cần cân nhắc thật kỹ khi lựa chọn môi trường học tập để không không lãng phí tiền bạc đồng thời góp một phần vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh.
Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà, Khoa NN&MT
Thông tin về cựu sinh viên:
Nguyễn Đắc Thắng
Bí thư đoàn xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
Số điện thoại: 0911083896
Với lời phát biểu chúc mừng, ghi nhận của thầy Đoàn Hoài Sơn hiệu trưởng về những nổ lực, sự cố gắng của thầy Nguyễn Hữu Đồng trong thời gian qua, nay đã hoàn thành bảo vệ luận án tiến sĩ chuyên ngành Khoa học Môi trường tại Viên khoa học và Công nghệ thuộc Viên Hàn lâm và Công nghệ Việt Nam vào ngày 23/12/2024. Luận án “Nghiên cứu xử lý nước thải chăn nuôi lợn sau biogas bằng công nghệ SBR sử dụng một số chủng vi khuẩn nitrit/nitrat hóa lọc chọn”, nghiên cứu tìm ra chủng vi khuẩn phù hợp góp phần xử lý nước thải sau biogas làm giảm ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi lợn. Hội đồng Khoa học đánh giá cao về sự đóng góp của luận án và có ảnh hưởng trong việc xử lý chất thải trong lĩnh vực chăn nuôi nói chung.
Thầy Nguyễn Hữu Đồng thuộc khoa Nông nghiệp và Môi trường với việc bảo vệ thành công luận án thầy đã trở thành tân tiến sĩ, qua đó góp phần tăng sự hứng khởi của thầy cô trong khoa nổ lực, cố gắng học tập đóng góp vào công tác giảng dạy chuyên môn, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.
Phúc Trạch là một xã nằm ở sườn núi thuộc dãy núi Trường Sơn. Đây là nơi phát triển kinh tế hộ gia đình bằng cách phát triển các trang trại trồng cây ăn quả, lâm nghiêp.
Xã Phúc Trạch nằm giữa Rú Gối một ngọn núi cao nhất của dãy Trà Sơn và núi Doong Trỉa của dãy núi Giăng Màn thuộc hệ thống dãy núi Trường Sơn. Với địa hình như vậy nên xã không bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, tuy nhiên vào mùa hè thường bị gió lào và khô hạn. Nhưng điều đặc biệt thiên nhiên ưu đãi là đất trồng phù hợp với nhiều loài cây ăn quả và lâm nghiệp.
Kinh tế vườn đồi xã Phúc Trạch được khởi sắc từ năm 2001, kể từ khi có dự án Làng thanh niên lập nghiệp thuộc tỉnh đoàn Hà Tĩnh, có 149 hộ thanh niên xung phong được giao từ 1ha đến 2ha. Bằng đầu óc sáng tạo, sức khỏe và ước mơ làm giàu của tuổi trẻ các hộ gia đình khai thác tiềm năng ưu đai của thiên nhiên về khí hậu, địa hình, đất đai, các loài cây ăn quả cũng như cây giống lâm nghiệp tại địa phương. Phát triển kinh tế vườn đồi theo nhu cầu xã hội tạo ra nguồn hàng hóa cung cấp ra thị trường có uy tín và thương hiệu như bưởi Phúc Trạch, cây gió trầm.
Ngoài ra nơi đây còn được các cấp ủy Đảng, chính quyền từ Tỉnh đến huyện đến xã của tỉnh đoàn Hà Tĩnh giám sát, khuyến khích phát triển. Đồng thời các hộ gia đình chủ động sáng tạo không ngừng tìm kiếm giải pháp và nhân rộng mô hình gắn sản xuất với tiêu thụ, phát triển kinh tế với tổ chức đoàn thể và an ninh biên giới vùng biên.
Với ý chí làm giàu trên mảnh đất quê hương nhiều hộ gia đình đã trăn trở và tìm mọi phương hướng để thoát nghèo và phát triển kinh tế. Cách đây gần 20 năm nhiều hộ thanh niên lập nghiệp chỉ có lều tranh tự dựng trên mảnh đất hoang sơ, xẻ đồi trồng cây ăn quả. Với diện tích 1ha đến 2ha cũng chưa tạo nên nguồn hàng hóa và thu hoạch không ăn thua. Điển hình như anh Hà Tiến Dũng, một hộ thanh niên xung phong làm kinh tế giỏi đã bỏ công sức lặn lội đi nhiêu nơi như Đồng Nai, Đà lạt, Bến Tre... Vừa học trong sách vở, ngoài thực tế kết hợp với kinh nghiệm của người dân bản địa. Anh đã xây dựng thành công vườn giống bao gồm bưởi Phúc Trạch, cam chanh Khe Mây, cây lâm nghiệp ... hàng năm cho ra thị trường gần 100 nghìn cây giống các loại. Tạo công ăn việc làm cho hàng chục nhân công với mức lương bình quan 6 triệu đồng/tháng.
Đ/c Hồ Xuân Hiếu- Tổng đội trưởng (trái) thăm vườn ươm giống của đội viên Hà Tiến Dũng (phải); (Nguồn lấy từ baodansinh.vn)
Bưởi Phúc Trạch đã có thương hiệu trên thị trường được người tiêu dùng ưa chuộng và cây lâm nghiệp phù hợp với vùng đất nơi đây là cây dó trầm. Nhiều hộ gia đình đã tăng diện tích trồng cam chanh, bưởi và cây dó trầm. Trung bình mỗi một ha cây ăn quả cho thu hoạch một năm từ 70 đến 75 triệu đồng. Trồng cây dó trầm cúng phát triển mạnh, điển hình như hộ anh Thái Văn Hướng (Thôn 5) có vườn dó trầm 6.000 cây đã 18 tuổi. Giá bình quân mỗi cây từ 5 triệu đến 6 triệu đồng.
Anh Thái Văn Hướng chăm sóc vườn dó trầm; (Nguồn lấy từ baodansinh.vn)
Phong trào phát triển kinh tế vườn đồi ngày càng được nhân rộng trong xã. Với sự thông minh, cần cù chịu khó và không ngừng học hỏi của người dân nơi đây thiên nhiên cũng như nguồn nhân công lao động được khai thác một cách tối ưu nhất. Hộ gia đình không những trồng cây còn chăn nuội thêm trâu, bò, lợn, gà với mục tiêu lấy ngắn nuôi dài. Nhiều hộ gia đình tham gia liên kết trồng cây cao su với công ty TNHH MTV cao su Hà Tĩnh. Trồng và khai thác mủ cao su tạo công ăn việc làm toàn thời gian và bán thời gian, nhận đất trồng mới, bảo vệ chăm nuôi hàng chục ha rừng nhằm tăng thêm thu nhập cho gia đình.
Xã Phúc Trạch ngày càng mọc lên nhiều ngôi nhà mới, khang trang hơn. Phúc Trạch ngày nay không chỉ cung cấp bưởi Phúc Trạch thơm ngon mà còn có cam cam chanh, các giống cây ăn quả, cây lâm nghiệp. Phát triển kinh tế vườn đồi trở thành hướng đi đúng đắn nhất giúp người dân nơi đây thoát nghèo, ổn định và cuộc sống ngày càng tốt hơn./.